Analiza przeżycia #
Metody statystyczne sprawdzające czas, jaki upłynie do wystąpienia określonego zdarzenia (kończącego obserwację dla danej jednostki — np. zgonu pacjenta w grupie), w porównaniu między różnymi grupami.
Samouczek
Wyjaśnienie zagadnień i pojęć statystycznych, które najczęściej pojawiają się w pracach dyplomowych, recenzjach i pytaniach na obronie.
Słownik pojęć
Statystyka bez tajemnic
Wpisz pojęcie, żeby szybko je odnaleźć. Jeśli czegoś tu brakuje — napisz do nas, chętnie wyjaśnimy i dopiszemy.
42 pojęć w słowniku
Błąd I rodzaju #
Błąd typu alfa — polega na odrzuceniu hipotezy zerowej, która w rzeczywistości jest prawdziwa. Oszacowanie prawdopodobieństwa jego popełnienia oznaczamy symbolem α i nazywamy poziomem istotności testu.
Błąd II rodzaju #
Błąd przyjęcia, beta-błąd — polega na nieodrzuceniu hipotezy zerowej, która w rzeczywistości jest fałszywa. Prawdopodobieństwo jego popełnienia oznaczamy symbolem β, a jego dopełnienie do jedności nazywane jest mocą testu.
Wariancja #
Miara zróżnicowania rozkładu — średnia kwadratów odchyleń poszczególnych obserwacji od średniej arytmetycznej. Pierwiastek kwadratowy z wariancji to odchylenie standardowe.
Korelacja #
Analiza dotycząca określenia wzajemnego związku między danymi ilościowymi — jego siły i kierunku.
Miary położenia #
Należą do nich kwantyle: wartość minimalna, maksymalna, kwartyl I i kwartyl III. W tej kategorii zaliczane są także miary położenia centralnego, takie jak: średnia arytmetyczna, geometryczna, harmoniczna, kwadratowa, mediana oraz moda.
Miary zróżnicowania #
Należą tu: odchylenie standardowe, wariancja, rozstęp, rozstęp ćwiartkowy, średnie odchylenie bezwzględne, odchylenie ćwiartkowe oraz współczynnik zmienności.
Próba reprezentatywna #
Część populacji pozwalająca w przybliżeniu opisać całość populacji. Próba niespełniająca tego warunku nazywana jest niereprezentatywną lub obciążoną.
Próba statystyczna #
Zbiór obserwacji wybranych — zwykle losowo — z populacji.
Rozstęp #
Najprostsza miara rozproszenia (zmienności): różnica między wartością maksymalną a minimalną w zbiorze obserwacji.
Rozstęp ćwiartkowy #
Nazywany również rozstępem kwartylnym lub międzykwartylowym — różnica pomiędzy trzecim a pierwszym kwartylem. Między tymi kwartylami znajduje się z definicji 50% wszystkich obserwacji.
Rozstęp kwartylowy #
Patrz: rozstęp ćwiartkowy.
SD — odchylenie standardowe #
Odchylenie standardowe mówi, jak szeroko wartości danej wielkości (na przykład wieku, inflacji, kursu walutowego) są rozrzucone wokół jej średniej.
Statystyka opisowa #
Dział statystyki zajmujący się metodami opisu danych uzyskanych podczas badania statystycznego. W szczególności dotyczy opisu tabelarycznego, graficznej prezentacji wyników oraz wyznaczenia miar rozkładu.
V — współczynnik zmienności #
Miara zróżnicowania rozkładu cechy — parametr względny definiowany jako zmienność odchylenia standardowego względem średniej. Parametr ten nie posiada jednostki.
α — alfa #
Poziom istotności statystycznej — graniczne prawdopodobieństwo popełnienia błędu I rodzaju, przyjmowane przed wykonaniem testu (najczęściej 0,05).
β — beta #
Wskaźnik potrzebny do określenia mocy testu statystycznego — prawdopodobieństwo popełnienia błędu II rodzaju.
Test t-Studenta #
Test porównujący średnie w dwóch grupach, gdy dane są ilościowe i mają w przybliżeniu rozkład normalny. W wersji dla prób niezależnych porównuje dwie odrębne grupy, a dla par — dwa pomiary u tych samych osób.
Test U Manna-Whitneya #
Nieparametryczny odpowiednik testu t dla prób niezależnych. Porównuje dwie grupy, gdy dane są porządkowe albo gdy nie jest spełnione założenie o normalności rozkładu.
ANOVA — analiza wariancji #
Test sprawdzający, czy średnie różnią się między trzema lub większą liczbą grup. Istotny wynik wskazuje, że co najmniej dwie grupy się różnią — które dokładnie, ustalają testy post hoc.
Test Kruskala-Wallisa #
Nieparametryczny odpowiednik jednoczynnikowej ANOVA. Porównuje trzy lub więcej grup, gdy dane są porządkowe albo rozkład nie jest normalny.
Test Wilcoxona #
Nieparametryczny test dla dwóch pomiarów powtarzanych u tych samych osób (np. przed i po). Odpowiednik testu t dla par, gdy założenia parametryczne nie są spełnione.
Test Friedmana #
Nieparametryczny test dla trzech lub więcej pomiarów powtarzanych u tych samych osób — odpowiednik ANOVA dla pomiarów powtarzanych.
Test chi-kwadrat #
Test niezależności dwóch cech jakościowych (nominalnych) — sprawdza, czy rozkład jednej cechy zależy od drugiej, na podstawie tabeli liczności.
Dokładny test Fishera #
Odpowiednik testu chi-kwadrat stosowany przy małych licznościach w tabeli, gdy oczekiwane liczebności są zbyt niskie, by chi-kwadrat był wiarygodny.
Regresja #
Model opisujący, jak jedna lub więcej zmiennych objaśniających wpływa na wynik. Regresja liniowa przewiduje wynik ilościowy, a regresja logistyczna — prawdopodobieństwo zdarzenia o dwóch możliwych wartościach (np. wystąpił / nie wystąpił).
Test log-rank #
Test porównujący krzywe przeżycia dwóch lub więcej grup — sprawdza, czy czas do wystąpienia zdarzenia różni się między grupami.
Model Coxa #
Model regresji w analizie przeżycia (proporcjonalnego hazardu). Ocenia, jak poszczególne czynniki wpływają na ryzyko wystąpienia zdarzenia w czasie.
Alfa Cronbacha #
Miara rzetelności (spójności wewnętrznej) skali lub kwestionariusza — mówi, w jakim stopniu pozycje testu mierzą to samo. Wartości bliższe 1 oznaczają wyższą rzetelność.
Analiza czynnikowa #
Metoda redukcji danych — grupuje wiele powiązanych pozycji (np. pytań ankiety) w mniejszą liczbę ukrytych czynników, co ułatwia interpretację narzędzia badawczego.
Wartość p (p-value) #
Prawdopodobieństwo uzyskania wyniku co najmniej tak skrajnego jak zaobserwowany, przy założeniu prawdziwości hipotezy zerowej. Wartość p poniżej przyjętego poziomu istotności (zwykle 0,05) uznaje się za wynik istotny statystycznie.
Hipoteza zerowa #
Założenie o braku efektu lub braku różnicy (np. grupy nie różnią się średnią). Test statystyczny ocenia, czy dane dają podstawy, by ją odrzucić.
Hipoteza alternatywna #
Twierdzenie przeciwne do hipotezy zerowej — zakłada istnienie efektu lub różnicy. To jej zwykle dotyczy pytanie badawcze.
Przedział ufności #
Zakres wartości, w którym z określonym prawdopodobieństwem (najczęściej 95%) mieści się prawdziwa wartość szacowanego parametru w populacji.
Normalność rozkładu #
Założenie wielu testów parametrycznych, że dane mają rozkład zbliżony do normalnego (dzwonowego). Sprawdza się je m.in. testem Shapiro-Wilka lub wykresami; jego brak kieruje ku metodom nieparametrycznym.
Moc testu #
Prawdopodobieństwo wykrycia efektu, który faktycznie istnieje (odrzucenia fałszywej hipotezy zerowej). Jest dopełnieniem błędu II rodzaju i rośnie m.in. wraz z wielkością próby.
Mediana #
Wartość środkowa uporządkowanego zbioru obserwacji — połowa wyników jest od niej mniejsza, połowa większa. Odporna na wartości skrajne, w przeciwieństwie do średniej.
Średnia arytmetyczna #
Suma wszystkich obserwacji podzielona przez ich liczbę. Najprostsza miara przeciętnego poziomu, wrażliwa na wartości odstające.
Kwartyl #
Wartości dzielące uporządkowany zbiór na cztery równe części. Pierwszy kwartyl odcina 25% najniższych obserwacji, drugi to mediana, a trzeci — 75%.
Histogram #
Wykres słupkowy pokazujący, jak często obserwacje wpadają w kolejne przedziały wartości. Służy do oceny kształtu rozkładu, w tym jego normalności.
Zmienne ilościowe i jakościowe #
Zmienne ilościowe wyrażają liczbę (np. wiek, ciśnienie), a jakościowe — kategorię (np. płeć, grupa krwi). Ten podział decyduje o doborze metody statystycznej.
Zmienna zależna i niezależna #
Zmienna zależna to mierzony wynik, który chcemy wyjaśnić; zmienne niezależne to czynniki, których wpływ na wynik badamy.
Nie znaleźliśmy takiego pojęcia. Zapytaj nas o nie
Jak wygląda raport
Wyniki, które da się przeczytać
Każde opracowanie zawiera tabele, wykresy i wyniki testów — zawsze wraz z opisem słownym i interpretacją. Dzięki temu w pracy nie trafia sam „zrzut z programu”, tylko gotowy, spójny rozdział wyników.
- Statystyki opisowe, przedziały ufności i weryfikacja założeń.
- Dobór testu do rodzaju zmiennych i rozkładu danych.
- Interpretacja wyników w języku Twojej dyscypliny.
Masz pytanie o konkretną metodę?
Napisz — odpowiemy, czy dana metoda pasuje do Twoich danych i co trzeba przygotować.